T.C. Sağlık Bakanlığı
İstanbul Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas
Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Diyabet ve Kalp Sağlığı


Diyabet; insülinin mutlak yetersizliği, yetersiz salınımı ya da insülin direnci nedeniyle organizmanın karbonhidrat, yağ ve proteinlerden yeterince yararlanamadığı, sürekli tıbbi bakım gerektiren, kronik sistemik metabolizma hastalığıdır. Diyabete bağlı kronik kan şeker yüksekliği uzun dönemde çeşitli organların özellikle göz, böbrekler, kalp ve kan damarlarında fonksiyon bozukluklarına neden olabilmektedir.

Dünyada her 10 saniyede bir kişi diyabet ya da diyabetin neden olduğu komplikasyonlar nedeni ile yaşamını yitirmektedir. Diyabet, sıklığı hızla artan ve bütün dünyayı tehdit eden küresel bir sağlık sorunudur. Önümüzdeki 10 yılda dünyadaki her 100 kişiden 4’ünün diyabet hastası olacağı tahmin ediliyor.

Bu artışın en önemli sebepleri ise; şehir hayatının getirdiği sağlıksız beslenme, hareketsiz bir yaşam ve sonucunda ortaya çıkan fazla kilolar, 45 yaşın üzerinde olmak, genetik faktörler, bozulmuş açlık kan şeker düzeyleri ve gebelik diyabeti de uzun dönemde diyabet hastası olma riskini artırıyor.

Diyabet Tanısı Aşağıdaki Üç Kriterden Birinin Bulunmasıyla Konulur.

1.) 8-14 saat açlığı takiben bakılan açlık plazma glukoz değerinin ≥126 mg/dl olması.

2.) 75 gr glukoz ile yapılan oral glukoz tolerans testinin 2. saatinde bakılan kan şekerinin ≥200md/dl olması

3.) Poliüri (Normalden fazla idrar yapma), polidipsi (Günlük tüketilen sıvı miktarının üzerinde aşırı sıvı tüketimi ) ve beklenmeyen kilo kaybı vb. diyabet belirtileri olan bir kişide günün herhangi bir saatinde rastgele bakılan plazma glukozunun ≥200 mg/dl olması diyabetes mellitus (Diyabet-Şeker Hastalığı) tanısını koydurur.

Diyabet Belirtileri:

Klasik Semptomlar: Poliüri (normalden fazla idrar yapma), polidipsi (günlük tüketilen sıvı miktarının üzerinde aşırı sıvı tüketimi ), polifaji (iştah artışı) veya iştahsızlık, halsizlik, çabuk yorulma, ağız kuruluğu, noktüri (gece idrar yapma ihtiyacı ile bir veya daha fazla uyanma).

Daha Az Görülen Semptomlar: Bulanık görme, açıklanamayan kilo kaybı, inatçı enfeksiyonlar, tekrarlayan mantar enfeksiyonları.

Diyabet Hastalığı Kalp Damar Hastalığı Eşdeğeridir.

Kalp Damar Hastalıklarını Arttıran Nedenler:

  • Kan şekeri yüksekliği
  • Hipertansiyon
  • Şişmanlık
  • Sigara
  • Hareketsiz yaşam
  • Kan yağlarının ve kolesterolün yüksekliği

     

    Erişkin diyabet hastalarında en başta gelen ölüm nedeni koroner arter hastalığıdır.

    Epidemiyolojik çalışmalar hem erkekte, hem de kadında tip 2 diyabet sıklığının yaşla arttığını ortaya koymuştur. Koroner kalp hastalığı görülme sıklığının da yaşla arttığı düşünülürse bu iki hastalığın yaşlılarda birlikte bulunma olasılığının yüksek olacağı gerçeği göz önüne alınmalıdır. Toplumun yaşlanması ile bu ikilinin önemi toplum sağlığı açısından giderek artacaktır. Yapılan çalışmalar koroner arter hastalarının %20’sinde aşikâr diyabet olduğunu, %30’unda glukoz tolerans testinin bozuk olduğunu ve %5 kadarında da bozulmuş açlık glukozu bulunduğunu göstermiştir. Hb A1c’deki (Son 2-3 ay içinde ortalama kan şekeri seviyesini tespit etmek için yapılan bir testtir. ) her % 1’lik yükselmenin kardiyovasküler olay riskinde % 20’ye kadar varabilen artışa yol açabilmektedir.

    Diyabet Ve Hipertansiyon

    Diyabet hastalarının %80-90 kadarında tansiyon yüksektir. Oysa diyabet olmayanlarda bu oran %30-40 kadardır.

    Diyabet Ve Damar Sertliği

    Diyabet; damar sertliği de denen aterosklerozu hızlandıran ve şiddetlendiren bir hastalıktır.  Diyabet damar sertliğine bağlı olarak büyük damarlardaki hastalıkların oluşma riskini arttırır.

    Ateroskleroz sebebiyle daralan büyük damarlar hayati organlara yeterli derecede oksijen taşıyamaz hale gelirler. Bu organların başında kalp ve beyin gelir. Büyük damarların ateroskleroz sebebiyle daralmaları, küçük bir pıhtı ya da yağ parçacığı geçerken kolayca tıkanmalarına neden olur. Damarları tıkanan ve beslenemeyen kalp ve beyinde enfarktüs (kalp krizi ve inme) meydana gelir.

    Diyabet Ve Koroner Arter Hastalığı Olan Hastalar İçin Önerilen Tedavi Hedefleri:

  • Kan basıncı <130/80 mmHg
  • Böbrek yetmezliği ve idrarda protein atılımı >1 g/24 saat ise 125/75mmHg
  • Sıkı kan şekeri kontrolü • HbA1c < % 6.5
  • Açlık kan şekeri < 108 mg/dl
  •  Tokluk kan şekeri < 135 mg/dl  (Tip 1 Diyabet olgularında 135-160 mg/dl)
  • Kan yağları profili total kolesterol<200, LDL-K <100mg/dl,
  • Erkekte HDL-K> 40, kadında HDL-K>50, Trigliserid <150 mg/dl
  • Sigara bırakılması
  • Düzenli fiziksel egzersiz >30-45 dk/gün
  • Kilo kontrolü (Vücut kitle indeksi < 25 kg/m2, şişmansa %10 kilo verme, göbek çevresi erkekte <94cm; kadında<80cm

Diyabetin kardiyovasküler komplikasyonlarının önlenmesi ancak multidisipliner bir tedavi yaklaşımı ve yakın takip ile sağlanabilir. Bu amaçla hastanelerde diyabet poliklinikleri kurularak gerekli multidisipliner hasta takip sistemi oluşturulmalıdır. Diyabet polikliniklerinde oluşturulacak takip sistemlerine iç hastalıkları, kardiyoloji, nöroloji, göz, ortopedi, psikiyatri ve diyet uzmanlarının katılımları sağlanmalıdır.

 

Uz. Dr. Seda TARAKÇI

İç Hastalıkları Uzmanı